Modernisering van het Europees auteursrecht

 In Blogs

Deze blog is voor Deikwijs geschreven door Evelien Vloedbeld.

Het creëren van een gemeenschappelijk digitale markt is één van de topprioriteiten van de Europese Commissie. Om Europa “digit” te krijgen zijn onlangs zestien initiatieven bekend gemaakt, waarvan één gericht op regelgeving om grensoverschrijdende e-commerce gemakkelijker te maken. Volgens de Europese Commissie kunnen marktspelers en burgers ook door aanpassingen aan het auteursrecht meer mogelijkheden van de digitale omgeving benutten. Op 9 december 2015 presenteerde de Commissie een eerste voorstel voor een verordening voor grensoverschrijdende portabiliteit en een actieplan voor de modernisering van de EU-regelgeving voor auteursrecht.

Grensoverschrijdende portabiliteit van online inhoudsdiensten

De bedoeling van de voorgestelde ‘Verordening grensoverschrijdende portabiliteit van online-inhoudsdiensten’ is dat abonnees van online diensten ook toegang hebben tot de dienst in andere lidstaten. Het nieuwe ‘recht op grensoverschrijdende portabiliteit’ betekent bijvoorbeeld dat een dienst als Netflix niet alleen in Nederland, maar ook tijdens een citytrip in een Europese wereldstad toegankelijk blijft, inclusief Nederlandse ondertiteling.

De verplichting portabiliteit mogelijk te maken geldt voor alle online dienstverleners die rechtmatig content aan consumenten verstrekken op een draagbaar apparaat, waarbij de verblijfplaats van de abonnee wordt gecontroleerd. Dienstverleners die hun diensten tegen betaling aanbieden zijn in de gelegenheid de verblijfplaats van de consument na te gaan, en vallen daarmee onder de reikwijdte van de voorgestelde Verordening. Voor niet-betaalde diensten geldt de verplichting alleen voor zover ze de verblijfplaats van hun abonnees verifiëren. De dienst dient niet gebonden te zijn aan een specifieke locatie, maar via een draagbaar apparaat te raadplegen, zoals een mobiele telefoon of tablet.

Bij de inwerkingtreding in 2017 krijgt de Verordening onmiddellijke werking voor alle bestaande contracten, en deze zal dus ook gelden voor bestaande abonnees. Als aanname wordt ervan uitgegaan dat openbaarmaking van de content plaatsvindt in de lidstaat waar de consument zijn of haar verblijfplaats heeft, ongeacht waar toegang tot de content wordt verkregen. Dienstverleners hoeven voor de aangeboden content dus geen nieuwe licenties te sluiten of opnieuw te onderhandelen over contracten.

Actieplan voor een modern EU-kader voor auteursrechten

Het actieplan dat gelijktijdig met de voorgestelde Verordening werd gepubliceerd specificeert nog drie andere aandachtspunten. Allereerst wil de Europese Commissie het raamwerk van uitzonderingen op het auteursrecht effectiever maken ten behoeve van goede toegang tot kennis, onderwijs en onderzoek. Een eerste stap is een voorstel voor wetgeving om het ‘Verdrag van Marrakesh’ te ratificeren en implementeren. Dat Verdrag ziet op bevordering van de toegang tot werken voor personen die blind zijn, visueel gehandicapt of anderszins een leeshandicap hebben. Daarnaast overweegt de Commissie regels te ontwerpen op het gebied van Tekst & Data Mining (TDM), het gebruik van afbeeldingen in het onderwijs, behoud van cultureel erfgoed, raadpleging op afstand van werken in onderzoeks- en academische bibliotheken en de vrijheid van panorama.

Ook de distributie van online content middels licentieverlening is een verbeterpunt. Er bestaat toenemende bezorgdheid over de verdeling van de opbrengsten. Daarom wordt gereflecteerd en geconsulteerd over nieuwe vormen van online distributie van auteursrechtelijk beschermde werken in de digitale omgeving. In het voorjaar van 2016 zullen daartoe maatregelen overwogen worden. De interpretatie van de belangrijke auteursrechtelijke begrippen ‘mededeling aan het publiek’ en ‘ter beschikking stellen’ zullen hierbij aan de orde komen.

Een ander aandachtspunt is een effectief en evenwichtig handhavingssysteem. Een ‘follow-the-money’ mechanisme wordt al toegepast op andere gebieden en lijkt veelbelovend. Bovendien zullen de regels voor het identificeren van inbreukmakers en de toepassing van voorlopige en bewarende maatregelen en dwangbevelen en hun grensoverschrijdende effect worden geëvalueerd. Ook het ‘notice and action’ mechanisme van online platforms wordt uitgebreid beoordeeld, waarbij ook langdurige effectiviteit aan de orde zal komen (het ‘take down en stay down’ principe).

Het Europese auteursrecht is dus volop in ontwikkeling. Als de Europese Commissie haar ambitieuze plannen doorzet, worden hopelijk veel bestaande onduidelijkheden weggenomen. Maar zoals dat gaat, er zullen geheid nieuwe onduidelijkheden ontstaan.

Recente berichten